Mitral Kapak Yetmezliği Nedir?

Mitral kapak yetmezliği nedir? Bu soru, kalbin sol karıncığı kasıldığında kanın bir kısmının sol kulakçığa geri kaçması (sızıntı yapması) durumunu ifade eder.

Normal şartlarda kalbin sol tarafındaki mitral kapak, kanın sadece tek yönde, yani sol kulakçıktan sol karıncığa akmasını sağlar.

Ancak kapak tam kapanmadığında kan geri kaçar; bu da kalbin vücuda daha fazla kan pompalamak için daha fazla çalışmasına ve zamanla yorulmasına neden olur.

Eğer tedavi edilmezse kalp büyümesi, ritim bozuklukları ve ileri evre kalp yetmezliği gibi ciddi sonuçlar doğurabilir.

Günümüzde modern tıbbın sunduğu imkanlar sayesinde, bu durumun hem tanısı hem de tedavisi oldukça başarılı bir şekilde yönetilebilmektedir.

Mitral Kapak Yetmezliği Nedir?

Mitral kapak yetmezliği nedir? Teknik bir tanımla, kalbin sol tarafında bulunan mitral kapağın yaprakçıklarının (kapakçıklarının) çeşitli nedenlerle tam olarak birbirine kavuşamaması ve kanın yüksek basınçlı bölgeden düşük basınçlı bölgeye geri sızmasıdır.

Bu durum “mitral yetersizlik” veya “mitral sızıntısı” olarak da bilinir.

Sızıntının miktarına bağlı olarak hastalık hafif, orta veya ileri (ciddi) olarak sınıflandırılır. Hafif vakalar genellikle sadece takip gerektirirken, ileri derecedeki yetmezlikler kalbin yapısını bozarak hayati risk oluşturmaya başlar.

Sızıntı arttıkça sol kulakçıkta basınç yükselir ve bu basınç akciğer damarlarına yansıyarak hastada tipik nefes darlığı şikayetlerini başlatır.

Mitral Kapak Yetmezliği Kimlerde Görülür?

Mitral kapak yetmezliği toplumun her kesiminde görülebilse de, özellikle belirli risk gruplarında daha sık karşımıza çıkar. En sık görülen grup, yaşlanmaya bağlı olarak kalp kapaklarında kireçlenme ve doku bozulması başlayan ileri yaştaki bireylerdir.

Bunun yanı sıra:

• Mitral Valf Prolapsusu (MVP): Halk arasında “kapak çökmesi” olarak bilinen ve doğuştan gelen bağ dokusu zayıflığı olan kişilerde.

• Kalp Krizi Geçirenler: Kalp krizi sonrası kapağı tutan kasların (papiller kaslar) zarar görmesi sonucu bu durum gelişebilir.

• Kalp Büyümesi Olanlar: Yüksek tansiyon veya kalp kası hastalığı (kardiyomiyopati) nedeniyle kalbi genişleyen bireylerde kapakçıklar birbirinden uzaklaşır.

• Romatizmal Kalp Hastalığı Olanlar: Çocukluk çağında geçirilen eklem romatizmasının kapaklarda hasar bıraktığı kişilerde orta ve ileri yaşlarda sıkça görülür.

Mitral Kapak Yetmezliği Nedenleri Nelerdir?

Mitral kapak yetmezliği nedenleri birincil (kapak dokusunun kendisinden kaynaklanan) ve ikincil (kalbin diğer hastalıklarına bağlı gelişen) olarak ikiye ayrılır. Birincil nedenlerin başında kapağın yapısının bozulmasına neden olan mitral valf prolapsusu ve kireçlenmeler gelir.

İkincil nedenlerde ise sorun kapağın kendisi değil, kapağın tutunduğu kalp odacığının genişlemesidir. Diğer önemli nedenler şunlardır:

• Enfektif Endokardit: Kalp kapağının mikrop kapması (enfeksiyonu) sonucu kapak dokusunun delinmesi veya yırtılması.

• Korda Kopması: Kapağı yerinde tutan ince iplikçiklerin (chordae tendineae) ani bir şekilde kopmasıyla gelişen akut yetmezlik.

• Romatizmal Ateş: Kapak yaprakçıklarının kalınlaşması ve büzüşmesi.

• Toraks Travmaları: Göğse alınan şiddetli darbeler sonucu kapağı tutan mekanizmaların zarar görmesi.

Mitral Kapak Yetmezliğinin Belirtileri Nelerdir?

Mitral kapak yetmezliğinin belirtileri hastalığın ne kadar hızlı geliştiğine ve sızıntının miktarına bağlıdır. Kronik durumlarda vücut bu duruma uyum sağladığı için hasta yıllarca hiçbir şikayet yaşamayabilir. Ancak hastalık ilerlediğinde en belirgin bulgular şunlardır:

• Nefes Darlığı: Özellikle efor sarf ederken başlayan, ileri evrelerde ise istirahatte veya gece uykudan uyandıran nefes açlığı.

• Halsizlik ve Çabuk Yorulma: Kalbin vücuda yeterli miktarda kan pompalayamaması sonucu dokuların oksijensiz kalması.

• Çarpıntı: Kalbin aşırı çalışmasına veya sol kulakçığın genişlemesine bağlı gelişen ritim bozuklukları (Atriyal Fibrilasyon).

• Öksürük: Özellikle yatarken artan ve akciğerlerdeki kan göllenmesine bağlı gelişen kuru öksürük.

• Ayak Bileklerinde Şişlik: İleri evre kalp yetmezliğine bağlı gelişen ödem.

Mitral kapak yetersizliğinin tanısı nasıl konulur?

Mitral kapak yetersizliğinin tanısı genellikle rutin bir doktor muayenesi sırasında kalbin stetoskopla dinlenmesiyle başlar. Doktor, kalbin sol tarafında sızıntıya bağlı olarak gelişen tipik “üfürüm” sesini duyduğunda bu durumdan şüphelenir. Kesin tanı ve derecelendirme için kullanılan yöntemler şunlardır:

• Ekokardiyografi (EKO): Altın standarttır. Kalp ultrasonu ile kapağın yapısı, sızıntının miktarı ve kalbin boyutları net olarak görülür.

• Transözofageal EKO (TEE): Yemek borusundan girilerek yapılan detaylı ultrason. Özellikle cerrahi veya MitraClip planlanan hastalarda daha hassas görüntüler sağlar.

• Elektrokardiyogram (EKG): Kalp ritmini ve kalbin yüklenip yüklenmediğini gösterir.

• Göğüs Röntgeni: Kalp büyümesini ve akciğerlerde sıvı birikip birikmediğini değerlendirir.

• Kardiyak MR: Nadir durumlarda sızıntı miktarını çok daha hassas ölçmek için tercih edilebilir.

Mitral kapak yetmezliği nasıl tedavi edilir?

Mitral kapak yetmezliği nasıl tedavi edilir? Sorusunun cevabı darlığın derecesine ve hastanın şikayetlerine göre kişiselleştirilir. Hafif ve orta yetmezliklerde genellikle ilaç tedavisi ve düzenli takip yeterli olurken, ileri derece yetmezliklerde müdahale gerekir.

• İlaç Tedavisi: Tansiyonu düzenleyen (ACE inhibitörleri), kalp hızını kontrol eden (Beta blokerler) ve vücuttaki fazla sıvıyı atan (idrar söktürücüler) ilaçlar kullanılır. İlaçlar yetmezliği ortadan kaldırmaz ancak kalbin yükünü azaltır.

• Mitral Kapak Onarımı: Cerrahın kapağı değiştirmek yerine, hastanın kendi kapağını tamir etmesidir. Kalp fonksiyonlarını korumak açısından genellikle ilk tercihtir.

• Mitral Kapak Değişimi: Kapağın onarılamayacak kadar bozuk olduğu durumlarda metalik veya biyolojik protez kapaklarla değiştirilmesidir.

• Mandallama (MitraClip): Ameliyat riski çok yüksek olan hastalarda, kasıktan girilerek kapakçıkların bir mandal yardımıyla birbirine tutturulmasıdır. Bu kapalı yöntem hastanın iyileşme süresini inanılmaz hızlandırır.

Sonuç

Mitral kapak yetmezliği, sinsi ilerleyebilen ancak erken teşhis edildiğinde kalpte kalıcı hasar bırakmadan kontrol altına alınabilen bir hastalıktır.

İleri derece sızıntısı olan hastaların bile modern cerrahi ve kapalı yöntemlerle (MitraClip gibi) eski sağlığına kavuşması mümkündür.

Bir Samsun Kalp Doktoru olarak önerimiz; nefes darlığı veya çarpıntı gibi şikayetleri olan hastaların zaman kaybetmeden detaylı bir ekokardiyografi kontrolünden geçmeleridir.

Sık Sorulan Sorular

Mitral kapak yetmezliği olanlar spor yapabilir mi?

Yetmezliğin derecesine bağlıdır. Hafif vakalarda genellikle kısıtlama yoktur. Orta vakalarda hafif tempolu sporlar önerilirken, ileri derece yetmezliği olanların kalp yükünü artıracak ağır ve rekabetçi sporlardan kaçınması hayati önem taşır.

İlaçlar sızıntıyı tamamen durdurur mu?

Hayır, hiçbir ilaç mekanik bir sorun olan kapak yetmezliğini tamamen durduramaz veya kapağı onaramaz. İlaçlar sadece kalbin önündeki basıncı düşürerek geri kaçan kan miktarını bir miktar azaltır ve kalbin daha rahat çalışmasını sağlar.

Kapak onarımı mı yoksa değişim mi daha iyidir?

Genel kural olarak onarım (tamir), her zaman değişimden daha iyidir. Çünkü hastanın kendi dokusu korunur, kan sulandırıcı kullanımı ihtiyacı daha azdır ve kalp fonksiyonları daha iyi korunur. Ancak onarım mümkün değilse kapak değişimi hayat kurtarıcıdır.

Kapak sızıntısı kalbi büyütür mü?

Evet, her kasılmada kanın bir kısmının geri kaçması, kalbin normalden daha fazla kanı ileri itmek zorunda kalması demektir. Bu “aşırı yük”, zamanla kalp kasının esnemesine ve kalp odacıklarının genişlemesine (kalp büyümesine) yol açar.